Dâi-hàng Mìng-guók

(Iù Hàng-guók dêng-hióng lì gì)

Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。


Dâi-hàng Mìng-guók
대한민국
Hàng-guók gì
guók-gì
Hàng-guók guók-hŭi
guók-hŭi
Gáik-ngiòng: 홍익인간
"Niông ciòng ìng-lôi sêu iáh"
Guók-gŏ̤: 애국가
"Ái-guók-gŏ̤"
Locator map of South Korea.svg
Siū-dŭ
gâe̤ng có̤i duâi siàng-chê
Seoul
Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòngHàng-guók-ngṳ̄
Céng-hūdăng-ék-cié, cūng-tūng-cié, gê̤ṳng-huò-guók
• cūng-tūng
Moon Jae-in
• cūng-lī
Kim Boo-kyum
• guók-huôi ngiê-diōng
Park Byeong-seug
• Dâi-huák-iêng-diōng
Kim Myeong-soo
• Hiēng-huák còi-puáng-sū-diōng
Yoo Nam-seok
Lĭk-huák gĭ-gáiuGuók-huôi
Miêng-cék
• Dŭ-liāng
100,363 km2 (38,750 sq mi) (dâ̤ 107 miàng)
• cūi-mĭk (%)
0.3
Ìng-kēu
• 2019 nièng gū-gié
Neutral increase 51,709,098 (dâ̤ 27 miàng)
• Mĭk-dô̤
507/km2 (1,313.1/sq mi) (dâ̤ 13 miàng)
GDP (PPP)2021 nièng gū-gié
• Dŭ-liāng
Increase $2.436 uâng-é (dâ̤ 14 miàng)
• Bìng-gĭng
Increase $47,027 (dâ̤ 28 miàng)
GDP (mìng-ngiê)2021 nièng gū-gié
• Dŭ-liāng
Increase $1.806 uâng-é (dâ̤ 10 miàng)
• Bìng-gĭng
Increase $34,866 (dâ̤ 28 miàng)
Gini (2018 nièng)Positive decrease 34.5
dṳ̆ng
HDI (2019 nièng)Increase 0.916
cĭng gŏ̤ · dâ̤ 23 miàng
Huó-bêHàng-guók won (₩) (KRW)
Sì-kṳ̆UTC+9 (KST)
Sì-găng gáik-sékyyyy m d
yyyy. m. d. (CE)
Gă-ê̤ṳng diêng-nguòng220 V–60 Hz
Kŭi-chiă huŏng-hióngiêu
Diêng-uâ kṳ̆-hô̤+82
ISO 3166 dâi-hô̤KR
Uōng-mĭk sáuk-siā.kr
.한국

Hàng-guók (韓國, Hàng-guók-ngṳ̄: 한국, Hanguk) ciòng miàng hāu lā̤ „Dâi-hàng Mìng-guók“ (大韓民國, Hàng-guók-ngṳ̄: 대한민국, Daehan Minguk), sê Ā-ciŭ dĕ̤ng-buô Hàng Buáng-dō̤ (iâ hāu lă̤ Dièu-siēng Buáng-dō̤) gà̤-dēng gì siŏh bĭk guók-gă. Hàng-guók ciòng guók nè̤ng-só ô 4,500 uâng, gī-hù dŭ sê Hàng nè̤ng (Dièu-siēng nè̤ng). Hàng-guók găh ’60 nièng-dâi sìng-gŭng sĭk-hèng gì „nguôi-hióng ciō-dô̤ hìng“ gĭng-cá̤ huŏng-cĭng hâiu, téng lŏ̤h-hâiu gì nùng-ngiĕk guók-gă biéng có̤ Ā-ciŭ gĭng-cá̤ huák-dăk gì gĕ̤ng-ngiĕk guók-gă. Hàng-guók sê Ā-ciŭ Hĭ-lĭ-pĭng ī-hâiu dâ̤ nê duâi Gĭ-dók-gáu guók-gă. Hàng-guók hiêng-dâi ùng-huá găh Ā-ciŭ dĕk-biék găh Dṳ̆ng-guók ô siŏng-dŏng duâi gì īng-hiōng.

Guók-miàng

Iòng-dŏng-diè Hók-ciŭ-uâ dŭ sê hāu Hàng-guók có̤ „Nàng Dièu-siēng“ (南朝鮮), téng Dṳ̆ng-guók gâe̤ng Hàng-guók siŭ-gău ī-hâiu, Hàng-guók cī bĭk mìng-chĭng (名稱) ciáh kăi-sṳ̄ sāi.

Lĭk-sṳ̄

Hàng-guók gì lik-sṳ̄ chiāng káng Hàng-guók lĭk-sṳ̄ cī piĕng ùng-ciŏng.

Dê-lī gâe̤ng Ké-hâiu

Hàng-guók găh Ā-ciŭ dĕ̤ng-buô Hàng Buáng-dō̤ nàng-buô, ké-hâiu sê gié-hŭng ké-hâiu.

Dê-lī

Hàng-guók găh Hàng Buáng-dō̤ nàng-buô, miêng-cék 9 uâng 9 ciĕng bìng-huŏng gŭng-lī, iéng 45% gì Hàng Buâng-dō̤.

Hàng-guók báe̤k biĕng gâe̤ng sê Báik-hàng, sĕ̤ng-huŏng gák lā̤ 38-dô siáng. Dĕ̤ng-biĕng sê Nĭk-buōng Hāi (Hàng-guók hāu lă̤ Dĕ̤ng-hāi), Nàng-biĕng gák lā̤ Dâi-hàng Hāi-gău gâe̤ng Nĭk-buōng dó̤i sióng, Să̤ bieng sê Uòng-hāi (Hàng-guók hāu lā̤ Să̤-hāi). Cá̤-ciŭ dō̤ sê ciòng guók dék duâi gì dō̤. Téng siū-dŭ làu guó gì Háng-gĕ̤ng sê dék duâi gì gĕ̤ng.

Ké-hâiu

Hàng-guók ké-hâiu bī-gáu sék-hăk ìng-lôi, sé-gié ké-hâiu buŏng cĭng chĭng-chū. Iòng-dŏng-diè Hâ-tiĕng gá iĕk bêng-chiā sèu dâung huô, Dĕ̤ng-tiĕng chéng, kŭng-ké cĭng găng-só̤, chŭng chiŭ lâng gié ké-hâiu ĭng-dáe̤ng.

Hàng-guók gì ŭng-dô chă-biék gá duâi. Tiĕng-chéng sèng-hâiu dék giâ ŭng-dô â̤ dăk gáu -15 dô, tiĕng iĕk sèng-hâiu dék gèng ŭng-dô â̤ dăk-gáu 35 dô. Dṳ̀ kŭi săng-kṳ̆, Hàng-guók gì bìng-gĭng ŭng-dô găh 10 gáu 16 dô cĭ-găng. Hâ-gié dék iĕk gì 8 nguŏk bìng-gĭng ŭng-dô sê 23~27 dô, Dĕ̤ng-gié dék chéng gì 1 nguŏk bìng-gĭng ŭng-dô sê -6~7dô, chiŭ-gié 10 nguŏk gì bìng-gĭng ŭng-dô sê 11~19 dô, chŭng-gié 5 nguŏk gì bìng-gĭng ŭng-dô sê 16~19 dô.

Gōng nièng 50%~60% gì gáung-cūi-liông dŭ cĭk-dṳ̆ng găh tiĕng iĕk sèng-hâiu. Dĕ̤ng-gié téng 11 nguŏk â-uāng gáu 3 nguŏk siông-uāng cī siŏh dâung sì-găng dŭ mò̤ dâung-ṳ̄, tiĕng dŭ sê sàng gi.

Hèng-céng Kṳ̆-mĭk

 
Hàng-guók gì Hèng-céng Kṳ̆-mĭk (Ŭ-sáik dók-dók sê Dô̤-tĭng gì sū-câi)

Hàng-guók buŏng có̤ 1 bĭk dĕk-biék-chê, 6 bĭk guōng-mĭk-chê, 1 bĭk dĕk-biék-cê̤ṳ-dé-dô̤, 8 bĭk dô̤ (To). Dĕk-biék-cê̤ṳ-dê-dô̤ sê 2006 nièng găh Dô̤ gì gĭ-chū gà̤-dēng siék-lĭk gì.

Dĕk-biék-chê (Teukbyeolshi)

1. Seoul (서울)

Guōng-mĭk-chê (Gwangyeoksi)

2. Busan (부산)
3. Daegu (대구)
4. Incheon (인천)
5. Gwangju (광주)
6. Daejeon (대전)
7. Ulsan (울산)

Dô̤ (To)

8. Gyeonggi Dô̤ (경기도)
Dô̤-tĭng găh Suwŏn
9. Gangwon Dô̤ (강원도)
Dô̤-tĭng găh Chuncheon
10. Chungcheong Báe̤k-dô̤ (충청북도)
Dô̤-tĭng găh Cheongju
11. Chungcheong Nàng-dô̤ (충청남도)
Dô̤-tĭng găh Daejeon
12. Jeolla Báe̤k-dô̤ (전라북도)
Dô̤-tĭng găh Jeonju
13. Jeolla Nàng-dô̤ (전라남도)
Dô̤-tĭng găh Gwangju
14. Gyeongsang Báe̤k-dô̤ (경상북도)
Dô̤-tĭng găh Taegu
15. Gyeongsang Nàng-dô̤ (경상남도)
Dô̤-tĭng găh Changwŏn

Dĕk-biék-cê̤ṳ-dê-dô̤ (特別自治道)

16. Jeju Dĕk-biék Cê̤ṳ-dê-dô̤ (제주특별자치도)
Dô̤-tĭng găh Jeju

Ngiê-dāu lièng-giék